Soạn bài Ca dao, dân ca những câu hát về tình cảm gia đình (ngắn gọn) – Văn 7

4

I. Đọc  – hiểu văn bản:

Câu 1:

Bài Lời của ai, nói với ai ? Cơ sở
(1) lời mẹ hát ru con “ghi lòng con ơi”
(2) lời người con gái lấy chồng xa quê với mẹ “trông về quê mẹ”
(3) con cháu với ông bà dựa vào nghĩa và câu “nhớ ông bà bấy nhiêu”
(4) – ông bà, cô bác nói với cháu
– cha mẹ dặn dò con cái
– anh em một nhà
dựa trên nội dung

Câu 2:

   – Tình cảm muốn diễn tả : tình cảm cha mẹ với con cái, nhắn nhủ con phải ghi nhớ công lao trời biển của cha mẹ.

   – Cái hay : phép so sánh (công cha – núi ngất trời; nghĩa mẹ – nước biển Đông), đối xứng (cha-mẹ; núi-biển), thể lục bát dân gian, âm điệu sâu lắng đi vào lòng người.

-Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Một lòng thờ mẹ kính cha

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con

-Ơn cha nặng lắm ai ơi

Nghĩa mẹ bằng trời chín tháng cưu mang.

 Câu 3:

Phân tích Bài 2 – Tâm trạng người phụ nữ lấy chồng xa quê :

   – Thời gian : “chiều chiều” – từ láy gợi buồn và thời gian tuần hoàn, lặp lại.

   – Không gian : “ngõ sau ” – vắng lặng, không gian rộng, gợi sự cô đơn.

   – Hành động : “đứng ” – sự hướng vọng, không yên lòng.

   – Nỗi niềm : “ruột đau chín chiều ” – “chín bề”, nhiều bề : nỗi cô đơn làm dâu xứ lạ, nhớ thương cha mẹ, tê tái, đau buồn không giúp đỡ được cha mẹ.

Câu 4:

Phân tích Bài 3 – nỗi nhớ và sự yêu kính với ông bà :

   – “Ngó lên ” : thể hiện sự tôn kính.

   – Hình ảnh “nuộc lạt ” : có hai ý nghĩa là “rất nhiều” và “tình cảm gắn bó”.

   – Cặp từ so sánh “Bao nhiêu … bấy nhiêu ” : nỗi nhớ trùng điệp nhiều vô kể.

Câu 5:

Phân tích Bài 4 – tình cảm anh em thân thương :

   – Điệp từ “cùng chung – cùng thân ” : tình thiêng liêng, quan trọng.

   – So sánh : ví anh-em với tay-chân, những bộ phận gắn bó khăng khít trên một thể thống nhất, nói lên sự gắn bó anh em.

   → Nhắc nhở : anh em phải hòa thuận, đoàn kết, thương yêu nhau để cha mẹ vui lòng cũng là lẽ sống đúng đắn.

Câu 6:

Những nghệ thuật được cả 4 bài sử dụng:

– Thể thơ lục bát.

– Cách ví von, so sánh.

– Những hình ảnh gần gũi, quen thuộc trong đời sống hàng ngày.

– Ngôn ngữ không theo hình thức đối đáp mà chỉ là lời nhắn nhủ, tâm tình.

II. LUYỆN TẬP:

Câu 1:

   – Tình cảm diễn tả trong bốn bài ca dao là tình cảm gia đình : cha mẹ – con cái, mẹ con, ông bà – con cháu, anh em một nhà.

=> Nhận xét : Đó là những tình cảm thiêng liêng, đáng quý, chúng ta cần phải tôn trọng, giữ gìn nó.

Câu 2: Những câu ca dao có nội dung tương tự:

-Công cha đức mẹ cao dày

Cưu mang trứng nước những ngày ngây thơ

Nuôi con khó nhọc đến giờ

Trưởng thành con phải biết thờ song thân.

 

-Chị em như chuối nhiều tàu

Tấm lành che tấm rách đừng nói nhau nặng lời.

 

-Mẹ già ở tấm lều tranh

Sớm thăm tối viếng mới đành dạ con